[Tydzień z bibliografią i przypisami] Klasyczna bibliografia

Po świątecznej przerwie pora na poświęcenie wszystkich wpisów w tygodniu zagadnieniom przypisów i bibliografii — zbliżają się bowiem nieuchronnie terminy oddawania prac dyplomowych, a to właśnie te elementy pracy często sprawiają problem aspirującym do licencjatu, magisterium itp. Dziś przyjrzymy się klasycznej bibliografii.

Co to jest bibliografia?

Bibliografia to uporządkowany wykaz cytowanych i przywoływanych dzieł. Najczęściej umieszcza się ją na końcu książki, dlatego przyjęło się ją nazywać bibliografią załącznikową. Wykaz szeregowany jest najczęściej alfabetycznie według nazwiska autora, jednak czasem sytuacja wymaga zestawienia chronologicznego (np. gdy mam do czynienia z kolejnymi tomami wierszy jednego autora).

Ze względu na zawartość bibliografię dzielimy na podmiotową i przedmiotową. Pierwsza to źródła i dzieła, których praca dotyczy, druga — opracowania. W przypadku obszernych publikacji można dokonywać także innych podziałów, np. opracowując bibliografie do poszczególnych rozdziałów.

Jak wygląda klasyczny adres bibliograficzny?

Na klasyczny adres bibliograficzny składają się: autor, tytuł wraz z podtytułem, miejsce i rok wydania. Opisu bibliograficznego dokonujemy zawsze na podstawie strony tytułowej (w dalszej kolejności redakcyjnej, gdy na tytułowej nie ma informacji o miejscu i roku wydania — korzystamy wówczas z noty copyrightowej), nigdy z okładki.

Nazwisko autora możemy zapisać z inicjałem imienia lub pełnym imieniem. Ponieważ szeregowanie odbywa się według nazwisk, najczęściej w bibliografiach (w przypadku autora konkretnego dzieła) następuje odwrócenie szyku imienia i nazwiska. Poszczególne elementy oddzielamy od siebie przecinkami.

Weźmy na przykład stronę tytułową Abchazji Wojciecha Góreckiego:

Górecki W., Abchazja, Wołowiec 2013.

Górecki Wojciech, Abchazja, Wołowiec 2013.

To wystarczające do zlokalizowania książki minimum. Można jednak je rozszerzyć o wydawcę:

Górecki W., Abchazja, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2013.

Górecki Wojciech, Abchazja, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2013.

Dzieło tłumaczone wymaga podania tłumacza — jego nazwisko wprowadzamy skrótem tłum. lub przeł. i podajemy w szyku imię / inicjał imienia + nazwisko:

Budd Malcolm, Muzyka i emocje. Wybrane teorie filozoficzne, tłum. Ryszard Kasperowicz, Gdańsk 2014.

Budd M., Muzyka i emocje. Wybrane teorie filozoficzne, tłum. R. Kasperowicz, Gdańsk 2014.

W przypadku książek zbiorowych podajemy kolejno: tytuł wraz z podtytułem, redaktora (tu nie zamieniamy już szyku imienia i nazwiska), miejsce i rok wydania. Nazwisko redaktora wprowadzamy skrótem red. lub pod red. — ten drugi sposób wymaga odmienienia nazwiska (dopełniacz: pod redakcją kogo?):

Od polityki do poetyki. Prace ofiarowane Stanisławowi Jaworskiemu, red. C. Zalewski, Kraków 2010.

Od polityki do poetyki. Prace ofiarowane Stanisławowi Jaworskiemu, red. Cezary Zalewski, Kraków 2010.

Od polityki do poetyki. Prace ofiarowane Stanisławowi Jaworskiemu, pod red. C. Zalewskiego, Kraków 2010.

Od polityki do poetyki. Prace ofiarowane Stanisławowi Jaworskiemu, pod red. Cezarego Zalewskiego, Kraków 2010.

Gdybyśmy chcieli odwołać się do konkretnego tekstu z tomu, na przykład szkicu Andrzeja Juszczyka, podajemy autora i tytuł (wraz z podtytułem) tego tekstu, następnie informację o umieszczeniu w książce zbiorowej: w: lub [w:], adres bibliograficzny całej książki i zakres stron, na których znajduje się konkretny tekst:

Juszczyk A., Słowo — ciało — fetysz. Artystyczne operacje na seksualności (przypadek Parnickiego), [w:] Od polityki do poetyki. Prace ofiarowane Stanisławowi Jaworskiemu, red. C. Zalewski, Kraków 2010, ss. 191‒210.

Juszczyk Andrzej, Słowo — ciało — fetysz. Artystyczne operacje na seksualności (przypadek Parnickiego), [w:] Od polityki do poetyki. Prace ofiarowane Stanisławowi Jaworskiemu, red. Cezary Zalewski, Kraków 2010, ss. 191‒210.

Jeżeli natomiast przywołujemy pojedynczy tekst w książce, która ma jednego autora — postąpimy analogicznie. Załóżmy, że chcemy stworzyć adres bibliograficzny tekstu Nowomowa — rekonesansu ciąg dalszy z książki Michała Głowińskiego Nowomowa i ciągi dalsze:

Głowiński M., Nowomowa — rekonesansu ciąg dalszy, [w:] M. Głowiński, Nowomowa i ciągi dalsze. Szkice dawne i nowe, Kraków 2009, ss. 34‒52.

Głowiński Michał, Nowomowa — rekonesansu ciąg dalszy, [w:] Michał Głowiński, Nowomowa i ciągi dalsze. Szkice dawne i nowe, Kraków 2009, ss. 34‒52.

Aby jednak nie powielać tego samego nazwiska, powinniśmy zastosować w przypadku drugiego jego wystąpienia zamiennik tegoż (= łac. Idem), a w przypadku kobiety — tejże (= łac. eadem):

Głowiński M., Nowomowa — rekonesansu ciąg dalszy, [w:] idem, Nowomowa i ciągi dalsze. Szkice dawne i nowe, Kraków 2009, ss. 34‒52.

Głowiński M., Nowomowa — rekonesansu ciąg dalszy, [w:] tegoż, Nowomowa i ciągi dalsze. Szkice dawne i nowe, Kraków 2009, ss. 34‒52.

Zauważyliście? Jeśli rozwijamy imiona — to konsekwentnie, wszystkie. Jeśli pozostawiamy inicjał — też wszędzie. Adres bibliograficzny zawsze kończymy kropką.

Proste? Po garść trudniejszych informacji zapraszam już wkrótce — w kolejnym wpisie dotyczącym przypisów i bibliografii.

Do zilustrowania przykładów użyłem zrzutów ekranu stron tytułowych, redakcyjnych, not copyrightowych i pierwszych stron tekstów z elektronicznych wydań posiadanych przeze mnie książek, których adresy bibliograficzne znajdują się w tekście.